Kalau nak kenal sesebuah negeri, antara cara paling mudah adalah melalui makanannya.

Di sebalik setiap hidangan, ada cerita tentang sejarah, perdagangan, budaya dan cara hidup masyarakat setempat.

Bila kita melihat makanan dari seluruh Malaysia, ada hidangan yang berkembang melalui perdagangan, penghijrahan atau terbentuk daripada hasil bumi setempat.


Sempena Merdeka, jom kenali identiti Malaysia melalui empat kisah ini.


Lahir Daripada Perdagangan

Ada hidangan yang berkembang kerana manusia sentiasa berhijrah dan makanan turut lahir bersama mereka.

Terengganu (Nasi Dagang)

Nasi dagang ialah hidangan tradisional Pantai Timur yang sejak dahulu dikaitkan dengan masyarakat yang keluar berdagang dan bermusafir.

Gabungan nasi santan bersama gulai ikan tongkol menjadikannya hidangan sesuai untuk mereka yang sedang dalam perjalanan.

Lama-kelamaan, nasi dagang berkembang menjadi antara hidangan sarapan paling sinonim dengan Pantai Timur.

Johor (Kacang Pool)

Kacang Pool ialah hidangan dari Johor Bahru yang dipercayai mendapat pengaruh daripada hidangan kacang fava dari Timur Tengah.

Versi Johor kemudiannya disesuaikan dengan cita rasa tempatan menggunakan kuah kacang parang, daging cincang, telur dan roti bakar.

Sekali gus mencerminkan pelbagai pengaruh budaya yang membentuk identiti makanan negeri ini.

Pulau Pinang (Char Kway Teow)

Char kway teow berkembang daripada budaya makanan jalanan dan tradisi penjaja Cina di Pulau Pinang.

Mi beras leper ini digoreng pantas menggunakan api besar sehingga menghasilkan aroma berasap yang dikenali sebagai wok hei.

Lama-kelamaan, char kway teow menjadi antara hidangan yang paling sinonim dengan budaya penjaja Pulau Pinang.

Lahir Daripada Memanfaatkan Sumber

Ada pula hidangan yang lahir apabila masyarakat belajar memanfaatkan sepenuhnya apa yang tersedia di sekeliling mereka.

Kedah (Gulai Umbut Pisang)

Gulai umbut pisang mempunyai akar dalam kehidupan masyarakat kampung di Kedah yang banyak bergantung pada hasil kebun dan tanaman tempatan.

Umbut pisang dimasak bersama santan dan rempah, mencerminkan kreativiti generasi terdahulu dalam menggunakan bahan yang mudah diperoleh di sekeliling mereka.

Pahang (Gulai Tempoyak Ikan Patin)

Gulai tempoyak ikan patin mencerminkan bagaimana masyarakat Pahang memanfaatkan dua sumber tempatan yang cukup penting iaitu durian dan ikan sungai.

Tempoyak merupakan kaedah tradisional mengawet isi durian melalui proses pemeraman, manakala ikan patin sudah lama menjadi antara hasil sungai penting di negeri ini.

Gabungan kedua-duanya akhirnya melahirkan antara rasa yang paling sinonim dengan Pahang.

Lahir Daripada Penghijrahan

Ada hidangan yang berkembang apabila sesuatu komuniti berhijrah dan menetap di tempat baharu, sambil membawa bersama tradisi makanan mereka.

Melaka (Nasi Ayam Hainan Bebola)

Nasi ayam bebola ialah antara variasi nasi ayam Hainan yang paling sinonim dengan Melaka.

Berbeza daripada nasi ayam biasa, nasinya dimampatkan dan dibentuk menjadi bebola kecil sebelum dihidangkan bersama ayam.

Hidangan ini berkait rapat dengan budaya makanan masyarakat Cina Hainan di Melaka dan kini menjadi antara ikon makanan bandar bersejarah itu.

Sarawak (Kolo Mee)

Kolo mee berkembang daripada budaya kedai kopi dan komuniti Cina di Sarawak, khususnya di Kuching.

Mi kering ini kemudiannya menjadi sebahagian daripada rutin harian masyarakat tempatan dan lazim dinikmati untuk sarapan atau makan tengah hari.

Negeri Sembilan (Masak Lemak Cili Api)

Santan pekat, kunyit dan cili padi memberi karakter tersendiri kepada masak lemak cili api Negeri Sembilan.

Hidangan ini mempunyai hubungan rapat dengan warisan Minangkabau yang berkembang di negeri tersebut.

Ini hasil penghijrahan dan hubungan budaya dengan masyarakat dari Sumatera sejak berabad lalu.

Lahir Daripada Hasil Bumi

Dan ada hidangan yang terbentuk daripada keadaan sesebuah tempat itu sendiri iaitu sungai, tanaman, herba dan pantai.

Perlis (Laksa Perlis)

Laksa Perlis terkenal dengan kuah ikan yang pekat tetapi tidak terlalu berat, biasanya menggunakan ikan kembung atau ikan selayang bersama bunga kantan dan daun kesum.

Turut dikenali sebagai “Laksa Kola”, ada yang menikmatinya bersama pulut udang atau kuih spera.

Perak (Nasi Ayam Ipoh)

Kalau sebut Ipoh, ayam lembut dan taugeh rangup memang sukar dipisahkan.

Nasi ayam Ipoh biasanya disajikan bersama ayam kukus atau rebus serta taugeh yang menjadi antara kebanggaan bandar itu.

Kualiti taugeh Ipoh pula sering dikaitkan dengan bekalan air tempatan yang kaya dengan mineral.

Kelantan (Nasi Kerabu)

Nasi kerabu mempunyai akar yang kuat dalam tradisi makanan masyarakat Kelantan, khususnya melalui penggunaan ulam, budu dan bahan-bahan tempatan.

Warna birunya secara tradisional diperoleh daripada bunga telang, menjadikan hidangan ini mudah dikenali.


Sabah (Hinava)

Hinava ialah antara hidangan tradisional yang paling sinonim dengan masyarakat Kadazan-Dusun di Sabah.

Ia menggunakan ikan mentah segar yang dicampurkan dengan jus limau, halia, cili dan beberapa bahan lain sehingga menghasilkan rasa masam dan segar yang tersendiri.

Hidangan ini turut mencerminkan kepelbagaian tradisi makanan masyarakat asal Sabah.

Labuan (Ambuyat)

Ambuyat ialah antara makanan tradisional yang sinonim dengan Labuan dan mencerminkan hubungan budaya wilayah ini dengan Brunei serta rantau Borneo.

Diperbuat daripada kanji sagu, ambuyat sudah lama menjadi sebahagian daripada tradisi makan secara bersama, turut dipengaruhi oleh kedudukan Labuan di antara Sabah, Sarawak dan Brunei.

Satu Hidangan, Empat Cerita

Nasi Lemak merupakan satu hidangan yang sukar diletakkan dalam satu kategori sahaja kerana ia hidangan yang dinikmati hampir kesemua kaum di negara ini.

Sambal yang berkembang daripada kreativiti generasi terdahulu, pengaruh yang dibawa dan disesuaikan oleh pelbagai komuniti.

Daripada gerai tepi jalan hingga restoran moden.

Dahulu cukup sinonim dengan sarapan, hari ini nasi lemak boleh dinikmati pada hampir bila-bila masa oleh rakyat Malaysia daripada pelbagai kaum dan latar belakang.

Mungkin sebab itulah nasi lemak akhirnya menjadi antara hidangan yang paling dekat dengan identiti Malaysia sendiri.

Satu Negara, Pelbagai Rasa

Itulah yang menjadikan makanan Malaysia begitu istimewa.

Merdeka bukan bermaksud kita semua perlu menjadi sama.

Identiti Malaysia terbina daripada pelbagai cerita, budaya dan tradisi yang terus hidup dengan cara masing-masing, tetapi akhirnya, kita tetap berkongsi meja yang sama.